آیا طلای سفید همان پلاتین است؟

بسیاری از افرادی که قصد خرید جواهرات دارند، در نگاه اول تصور می کنند طلای سفید و پلاتین یک فلز واحد هستند؛ چرا که هر دو رنگی نقره ای و براق دارند و در ویترین مغازه ها بسیار شبیه به هم به نظر می رسند. اما واقعیت این است که این دو، از نظر جنس، ساختار شیمیایی، قیمت و کاربرد تفاوت های اساسی با یکدیگر دارند. در این مقاله از آکادمی گراف قصد داریم به طور کامل و دقیق به این پرسش پاسخ دهیم که آیا طلای سفید همان پلاتین است یا خیر، و تفاوت های واقعی این دو فلز گران بها را از زوایای مختلف بررسی کنیم.

اگر شما هم علاقه مند به دنیای طلا و جواهر هستید و می خواهید شناخت عمیق تری از فلزات قیمتی، ترکیبات آن ها و نحوه تشخیص اصالت جواهرات پیدا کنید، دوره های آموزش طراحی طلا و جواهرات در تهران می تواند نقطه شروع خوبی برای شما باشد. در ادامه این مطلب، به زبانی ساده و کاربردی، تمام آنچه باید درباره طلای سفید و پلاتین بدانید را مرور می کنیم.

آیا پلاتین طلای سفید است؟

پاسخ کوتاه و روشن این است: خیر، پلاتین و طلای سفید دو فلز کاملاً متفاوت هستند. این باور اشتباه که پلاتین همان طلای سفید است، سال هاست بین مصرف کنندگان رواج دارد و دلایل مشخصی هم دارد که در ادامه به آن ها می پردازیم.

منشأ اشتباه گرفتن این دو فلز با یکدیگر

اصلی ترین دلیل این سردرگمی، شباهت ظاهری این دو فلز در نگاه اول است. هر دو فلز رنگی سفید مایل به نقره ای دارند و در جواهرات نهایی، به ویژه در نور معمولی مغازه ها، تشخیص آن ها از یکدیگر برای چشم غیرمتخصص دشوار است. از سوی دیگر، برخی فروشندگان به دلیل ناآگاهی یا حتی به صورت عمدی، این دو اصطلاح را به جای یکدیگر به کار می برند تا خریدار تصور کند در حال خرید فلزی گران بهاتر است. همین موضوع باعث شده در فرهنگ عمومی، مرز میان این دو فلز کمرنگ شود، در حالی که از نظر علمی و تجاری، فاصله زیادی با هم دارند.

تفاوت اصلی در جنس و ترکیب شیمیایی

طلای سفید در واقع طلای خالص (که به طور طبیعی زرد رنگ است) است که با فلزاتی مانند پالادیوم، نیکل، نقره یا روی آلیاژ شده تا رنگ سفید به خود بگیرد. عیار طلای سفید معمولاً ۱۸ یا ۱۴ است، به این معنا که بخشی از ترکیب آن غیر از طلا، فلزات دیگری هستند. در مقابل، پلاتین یک عنصر شیمیایی مستقل با نماد Pt است که به ندرت با فلز دیگری ترکیب می شود و معمولاً با خلوص ۹۵ تا ۹۹ درصد در جواهرسازی استفاده می شود. به بیان ساده، طلای سفید یک آلیاژ رنگ شده از طلاست، اما پلاتین یک فلز اصیل و مستقل در طبیعت است.

فرق طلای سفید و پلاتین در چیست؟

حال که مشخص شد این دو فلز از نظر ماهیت با هم متفاوت اند، بد نیست نگاهی دقیق تر به تفاوت های کاربردی و فنی آن ها بیندازیم؛ تفاوت هایی که در انتخاب جواهر مناسب برای شما بسیار تأثیرگذار خواهند بود.

تفاوت در وزن و چگالی

پلاتین فلزی بسیار سنگین تر از طلای سفید است. چگالی پلاتین حدود ۲۱.۴ گرم بر سانتی متر مکعب است، در حالی که چگالی طلای سفید به دلیل ترکیب با فلزات سبک تر، معمولاً بین ۱۴ تا ۱۶ گرم بر سانتی متر مکعب است. به همین دلیل، اگر دو حلقه هم اندازه از این دو فلز را در دست بگیرید، حلقه پلاتینی محسوس تر و سنگین تر احساس می شود.

تفاوت در قیمت و ارزش

از نظر قیمت، پلاتین معمولاً گران تر از طلای سفید است. این تفاوت قیمت به چند عامل بازمی گردد: کمیاب تر بودن پلاتین در طبیعت، فرآیند استخراج پیچیده تر و پرهزینه تر آن، و همچنین خلوص بالاتری که در جواهرات پلاتینی به کار می رود.

تفاوت در دوام و مقاومت در برابر خط و خش

پلاتین فلزی مقاوم تر در برابر ضربه و سایش است. وقتی سطح پلاتین خط می افتد، در واقع بخشی از فلز جابه جا می شود، نه اینکه از بین برود؛ به همین دلیل با پرداخت مجدد به شکل اول بازمی گردد. اما طلای سفید به مرور زمان و بر اثر سایش، بخشی از جرم خود را از دست می دهد و ممکن است نیاز به ترمیم و افزودن فلز داشته باشد.

تفاوت در رنگ و درخشندگی

طلای سفید در حالت خالص، رنگی مایل به زرد کم رنگ دارد و برای رسیدن به سفیدی درخشان، روی آن روکشی از رودیوم اعمال می شود. پلاتین اما به طور طبیعی سفید و مات تر است و رنگ آن بدون نیاز به هیچ روکشی ثابت باقی می ماند.

تفاوت در نیاز به روکش رودیوم

همان طور که اشاره شد، طلای سفید برای حفظ درخشندگی و سفیدی خود نیاز به روکش رودیوم دارد که معمولاً هر یک تا دو سال باید تجدید شود. این موضوع هزینه نگهداری طلای سفید را افزایش می دهد. در مقابل، پلاتین به دلیل سفیدی طبیعی، از این نظر هیچ هزینه اضافه ای به همراه ندارد و در بلندمدت می تواند اقتصادی تر باشد.

شباهت های ظاهری طلای سفید و پلاتین

با وجود تمام این تفاوت ها، دلیل اصلی سردرگمی خریداران کاملاً قابل درک است؛ چرا که در نگاه اول و به خصوص در جواهرات تازه پرداخت شده، تشخیص این دو فلز از یکدیگر تقریباً غیرممکن به نظر می رسد. هر دو فلز درخششی نقره ای دارند و در طراحی های ظریف مانند حلقه ازدواج یا انگشتر نامزدی، به یک اندازه شیک و لوکس به نظر می رسند.

کدام یک برای انگشتر و جواهرات مناسب تر است؟

انتخاب بین طلای سفید و پلاتین به بودجه و سبک زندگی شما بستگی دارد. اگر به دنبال گزینه ای اقتصادی تر با ظاهری براق و درخشان هستید، طلای سفید انتخاب مناسبی است، به شرط آنکه برای روکش کاری دوره ای آن برنامه ریزی کنید. اما اگر دوام بلندمدت، مقاومت بالا و کمترین نیاز به نگهداری برای شما اولویت دارد، به ویژه برای حلقه ازدواجی که قرار است سال ها استفاده شود، پلاتین گزینه بهتری خواهد بود. بسیاری از جواهرسازان حرفه ای برای قطعاتی که نگین های گران قیمت مانند الماس در آن ها به کار رفته، پلاتین را به دلیل استحکام بیشتر در نگه داشتن نگین توصیه می کنند.

برای پوست حساس طلای سفید یا پلاتین مناسب است؟

اگر پوستی حساس دارید، پلاتین گزینه ایمن تری محسوب می شود؛ زیرا برخلاف طلای سفید که ممکن است حاوی نیکل باشد، پلاتین معمولاً خلوص بالایی دارد و احتمال بروز واکنش آلرژیک یا التهاب پوستی در آن بسیار کمتر است. برخی افراد پس از استفاده طولانی مدت از طلای سفید، دچار قرمزی یا خارش خفیف در محل تماس با پوست می شوند که این موضوع معمولاً به دلیل حساسیت به نیکل موجود در آلیاژ رخ می دهد. به همین دلیل، متخصصان جواهرسازی به افراد با پوست حساس معمولاً پلاتین یا طلای سفید بدون نیکل را پیشنهاد می کنند.

چگونه طلای سفید را از پلاتین تشخیص دهیم؟

تشخیص این دو فلز از یکدیگر با چند روش ساده امکان پذیر است:

بررسی مهر عیار (Hallmark): جواهرات معتبر معمولاً دارای مهری هستند که نوع فلز و عیار آن را مشخص می کند؛ برای طلای سفید معمولاً اعداد ۷۵۰ یا ۵۸۵ (معادل عیار ۱۸ و ۱۴) و برای پلاتین عبارت هایی مانند Pt950 یا Plat حک می شود.

آزمایش وزن: با توجه به چگالی بالاتر پلاتین، دو قطعه هم اندازه از این دو فلز وزن متفاوتی خواهند داشت؛ پلاتین محسوس تر سنگین تر است.

بررسی رنگ در طول زمان: اگر جواهر پس از مدتی رنگ مایل به زرد پیدا کند، احتمالاً طلای سفید است که روکش رودیوم آن کم شده؛ پلاتین چنین تغییر رنگی ندارد.

مراجعه به جواهرفروشی معتبر: دقیق ترین روش، تست فلز توسط دستگاه های تخصصی در طلافروشی ها یا آزمایشگاه های جواهرسازی است.

جمع بندی

همان طور که در این مقاله بررسی شد، پاسخ روشنی برای این سؤال وجود دارد که آیا طلای سفید همان پلاتین است: خیر، این دو فلز از نظر جنس، وزن، قیمت، دوام و نیاز به نگهداری تفاوت های مشخصی با یکدیگر دارند. طلای سفید گزینه ای اقتصادی تر و درخشان تر است، اما نیاز به نگهداری دوره ای دارد؛ در مقابل، پلاتین با وجود قیمت بالاتر، دوام بیشتر و نیاز به نگهداری کمتری به کاربر ارائه می دهد. انتخاب نهایی میان این دو فلز به بودجه، سبک زندگی و اولویت های شخصی شما بستگی دارد.

اگر می خواهید در سطح تخصصی تری با فلزات قیمتی، شناخت عیار، طراحی و ساخت جواهرات آشنا شوید، می توانید از دوره های تخصصی آکادمی گراف بهره ببرید و مسیر حرفه ای خود را در این صنعت پرسود آغاز کنید.

سوالات متداول